Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) wprowadza istotne zmiany w systemie opieki zdrowotnej, które wpłyną na profilaktykę raka szyjki macicy oraz organizację dostępu do świadczeń specjalistycznych. Reformy te, wchodzące w życie latem 2026 roku, mają na celu zwiększenie efektywności diagnostyki i usprawnienie procesów administracyjnych w placówkach medycznych. Przedsiębiorcy prowadzący podmioty lecznicze oraz pacjenci muszą przygotować się na nowe regulacje.
Co zmienia się w programie profilaktyki raka szyjki macicy od 1 sierpnia 2026 roku?
Od 1 sierpnia 2026 roku w programie profilaktyki raka szyjki macicy nastąpi fundamentalna zmiana. Podstawowym badaniem przesiewowym dla kobiet w wieku 25, 64 lata stanie się test HPV HR (high-risk HPV), wykrywający typy wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka. Klasyczna cytologia, dotychczas stanowiąca główną metodę diagnostyczną, zostanie zastąpiona przez bardziej czuły test molekularny (rynekzdrowia.pl).
W przypadku dodatniego wyniku testu HPV HR, jako badanie uzupełniające (triage), wykonywana będzie cytologia na podłożu płynnym (LBC). Ujemny wynik testu HPV HR, przy braku dodatkowych czynników ryzyka, oznacza, że kolejne badanie przesiewowe będzie wykonywane po 5 latach (termedia.pl). Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że ta zmiana ma na celu wcześniejsze wykrywanie zagrożeń związanych z rakiem szyjki macicy.
Jaka jest podstawa prawna wprowadzenia testu HPV HR?
Wprowadzenie testu HPV HR jako podstawowego badania przesiewowego opiera się na rozporządzeniu Ministra Zdrowia zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych. Zmiany te są również uszczegóławiane w komunikatach i zarządzeniach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) dotyczących realizacji programu profilaktyki raka szyjki macicy (prawo.pl).
Zapisy na klasyczną cytologię będą możliwe tylko do 31 lipca 2026 roku. Rozliczenie przez NFZ obejmie badania rozpoczęte najpóźniej do tej daty (medonet.pl). Istnieje okres przejściowy dla materiału pobranego przed wejściem w życie zmian, z rozliczeniem możliwym do 31 sierpnia 2026 roku (alertmedyczny.pl). Klasyczna cytologia nie znika całkowicie z systemu, lecz zmienia swoją rolę z badania podstawowego na uzupełniające.
Jakie inne zmiany w e-rejestracji wprowadza NFZ w 2026 roku?
Równolegle do zmian w profilaktyce raka szyjki macicy, NFZ rozszerza zakres centralnej e-rejestracji (CeR). Od 1 lipca 2026 roku placówki działające w ramach NFZ mają obowiązek korzystania z CeR dla wskazanych świadczeń (nfz.gov.pl). System ten ma zastąpić dotychczasowe, odrębne kolejki, tworząc jeden ogólnopolski wykaz pacjentów oczekujących na świadczenia.
Od 1 sierpnia 2026 roku centralna e-rejestracja obejmie osiem nowych zakresów świadczeń specjalistycznych. Wśród nich znajdują się m.in. angiologia/chirurgia naczyniowa, choroby zakaźne, endokrynologia, nefrologia, neonatologia oraz choroby płuc (gov.pl). Podstawą prawną dla centralnej e-rejestracji są ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 grudnia 2025 r. w sprawie centralnej elektronicznej rejestracji (gov.pl). System CeR został wdrożony na podstawie wcześniejszych i późniejszych aktów, w tym rozporządzenia z 6 sierpnia 2024 r. dotyczącego pilotażu oraz ustawy z 26 września 2025 r. zmieniającej ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej (nfz-warszawa.pl).
W praktyce, obowiązek integracji z CeR obejmuje wybrane świadczenia już od 1 stycznia 2026 roku, a system jest sukcesywnie rozszerzany na kolejne zakresy (nfz.gov.pl).
Wprowadzone zmiany oznaczają dla podmiotów leczniczych konieczność dostosowania procedur diagnostycznych i administracyjnych. Od 1 sierpnia 2026 roku placówki muszą być przygotowane na realizację testów HPV HR jako badań przesiewowych oraz na pełne wdrożenie centralnej e-rejestracji dla rozszerzonego katalogu świadczeń. Brak dostosowania do nowych regulacji może skutkować problemami z rozliczeniami świadczeń z NFZ.
