Polskie sądownictwo przechodzi istotne modyfikacje proceduralne. Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek podpisał rozporządzenia zmieniające regulamin urzędowania sądów powszechnych. Zmiany dotyczą zarówno komfortu uczestników postępowań, jak i mechanizmów przydzielania spraw sędziom.
Jakie zmiany wprowadzono w zakresie zeznań świadków?
Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek wprowadził możliwość składania zeznań w pozycji siedzącej dla świadków, biegłych i stron postępowania. Ta zmiana, ogłoszona 30 czerwca 2026 roku, ma na celu poprawę komfortu i zmniejszenie stresu podczas rozpraw (Gazeta Prawna, 30 czerwca 2026). Dotychczasowa praktyka często wymagała od przesłuchiwanych stania przez długi czas. Minister Żurek wskazał, że widział osoby wyczerpane, które musiały trzymać się mównicy (Gazeta Prawna, 30 czerwca 2026). Nowe przepisy mają dostosować polskie standardy do praktyk europejskich. Sąd musi poinformować uczestników o przysługującym im prawie do zeznawania na siedząco, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (gov.pl).
Co zmienia się w systemie losowego przydziału spraw (SLPS)?
Rozporządzenie podpisane przez Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka 30 września 2025 roku zmienia zasady funkcjonowania Systemu Losowego Przydziału Spraw (SLPS), czyniąc go fakultatywnym w przypadku składów trzyosobowych. Nowelizacja umożliwia przewodniczącym wydziałów bezpośrednie przydzielanie spraw referentom w celu poprawy efektywności (tvn24.pl, 30 września 2025). Zmiana dotyczy przydziału spraw w składach trzyosobowych. Przewodniczący wydziału może teraz bezpośrednio przydzielić sprawę referentowi, zamiast polegać wyłącznie na losowaniu (pap.pl). Minister Żurek podkreślił, że nowy system jest fakultatywny, a jego celem jest szybsze załatwianie spraw (pap.pl). Działanie to ma “kończyć z ziobrolotkiem” i przywracać normalność w sądownictwie (wiadomosci.onet.pl).
Jakie kontrowersje budzą nowe regulacje?
Nowe regulacje, zwłaszcza te dotyczące SLPS, wywołały krytykę ze strony Prezydenta RP Karola Nawrockiego, który ocenił je jako próbę zastępowania ustaw rozporządzeniem i uderzenie w porządek konstytucyjny. Krytycy wskazują na potencjalne ryzyko manipulacji składami sędziowskimi (rp.pl). Minister Żurek odrzucił zarzuty o możliwość manipulacji. Stwierdził, że prawdopodobieństwo manipulacji jest mniejsze w systemie losowym niż w systemie, gdzie jedna osoba kontroluje cały proces (rp.pl). Mimo kontrowersji, Minister Żurek nie zamierza wycofać się z decyzji, uznając rozporządzenie za zgodne z prawem i konstytucją (tvn24.pl).
Jakie inne zmiany w sądownictwie zapowiada Minister Żurek?
Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek zapowiedział również projekt ustawy dotyczący tzw. “neosędziów”, którzy mieliby stracić status sędziów, oraz zniesienie skargi nadzwyczajnej. Te działania mają na celu zapewnienie pewności prawa i eliminację ryzyka nielegalnych wyroków (rp.pl, wiadomosci.wp.pl). Projekt ustawy przewiduje, że wyroki “neosędziów” w Sądzie Najwyższym i Naczelnym Sądzie Administracyjnym będą podważalne bez konieczności wcześniejszych wniosków o test bezstronności (rp.pl). Zniesienie skargi nadzwyczajnej ma dodatkowo wzmocnić pewność prawa. Minister Żurek apelował także w Sejmie o odrzucenie weta prezydenta i nowelizację prawa karnego, co ma chronić prawa obywateli i ograniczyć bezprawne areszty (rp.pl).
Przedsiębiorcy i prawnicy powinni śledzić dalsze etapy implementacji tych zmian. Nowe regulacje proceduralne mogą wpłynąć na przebieg postępowań sądowych, a także na stabilność orzecznictwa w kontekście planowanych zmian dotyczących statusu sędziów. Zmiany w SLPS mogą przyspieszyć rozpatrywanie spraw, ale wymagają monitorowania pod kątem transparentności przydziału.
