Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA) rozszerza działania w związku z aferą w Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych (RARS). Funkcjonariusze zatrzymali w 2024 roku kolejnych podejrzanych, w tym byłych pracowników Agencji oraz biznesmenów. Śledztwo koncentruje się na mechanizmach wyprowadzania środków publicznych, w tym poprzez zamówienia bez przetargów i nieprawidłowe zakupy.
Kogo zatrzymało CBA w związku z aferą w RARS?
CBA zatrzymało w 2024 roku m.in. byłego dyrektora Biura Zakupów RARS, Huberta B., oraz biznesmena Pawła Szopę, który otrzymał od Agencji pół miliarda złotych. W ramach śledztwa zatrzymano również Justynę G. (dyrektorkę Biura Zakupów RARS) oraz Joannę P. (kierowniczkę Działu Zakupów RARS). Wśród podejrzanych znaleźli się także Dominik B., Arleta M. i Jarosław Ch., zamieszani w sprawę artykułów medycznych. Były szef RARS, Michał K., został zatrzymany w Wielkiej Brytanii, a sąd w Londynie ustalił dla niego kaucję w wysokości około 2,8 mln zł (około 3,4 mln GBP) jako warunek opuszczenia aresztu.
Jakie nieprawidłowości wykryto w Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych?
Główne nieprawidłowości w RARS dotyczą zakupu węgla kamiennego o nieprawidłowych parametrach, co spowodowało szkodę publiczną na co najmniej 530 mln zł, oraz nieprawidłowości przy zakupach agregatów prądotwórczych i artykułów medycznych. Śledztwo CBA, prowadzone przez Delegaturę w Rzeszowie, koncentruje się na przekroczeniu uprawnień i niedopełnieniu obowiązków przez pracowników RARS w latach 2022, 2023. Funkcjonariusze ustalili, że jeden z zatrzymanych, działając z upoważnienia Prezesa Agencji, wpływał na przebieg postępowań zakupowych. Celem było zapewnienie wybranej spółce kontraktu na dostawy węgla, mimo braku odpowiedniego doświadczenia, zaplecza technicznego i personelu. Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) odmówił tej spółce udzielenia akredytywy, a CBA wydało negatywną rekomendację.
Jakie są konsekwencje finansowe afery dla budżetu państwa?
Afera w RARS doprowadziła do powstania szkody majątkowej w wielkich rozmiarach, szacowanej przez CBA na co najmniej 530 mln zł (dane cba.gov.pl). Szkoda ta wynika głównie z zakupu węgla, którego parametry jakościowe nie odpowiadały wymaganiom określonym w decyzjach zakupowych. W toku śledztwa weryfikowane są również okoliczności związane z dostawami węgla pochodzącego z Federacji Rosyjskiej. Biznesmen Paweł Szopa otrzymał od RARS przelewy na łączną kwotę 500 mln zł w ciągu trzech lat, uzyskując zamówienia bez przetargu. Premier zapowiedział, że rząd będzie domagał się zwrotu środków.
Jakie zarzuty postawiono podejrzanym w śledztwie RARS?
Zatrzymani w śledztwie RARS usłyszeli zarzuty m.in. działania w zorganizowanej grupie przestępczej, nadużycia uprawnień oraz działania na szkodę interesu publicznego. Prokurator zastosował wobec podejrzanych wolnościowe środki zapobiegawcze. Obejmują one dozór Policji, zakaz opuszczania kraju oraz zakaz kontaktowania się z ustalonymi osobami. Dodatkowo, wobec byłego współpracownika RARS zastosowano poręczenie majątkowe w kwocie 300 tys. zł, a zakaz opuszczania kraju połączono z zatrzymaniem paszportu. Śledztwo ma charakter rozwojowy, a Centralne Biuro Antykorupcyjne nie wyklucza kolejnych zatrzymań.
Jakie działania podjęto w celu wyjaśnienia sprawy RARS?
CBA prowadzi śledztwo pod nadzorem Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej Prokuratury Krajowej w Katowicach. Działania funkcjonariuszy obejmują zabezpieczanie dokumentacji oraz nośników danych. Śledczy ustalili, że w RARS działała zorganizowana grupa przestępcza, określana jako operacja „Walet”, która wyprowadzała setki milionów złotych. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) również badała działalność RARS, wskazując na liczne nieprawidłowości w zarządzaniu rezerwami strategicznymi.
Przedsiębiorcy i menedżerowie powinni monitorować rozwój śledztwa w RARS, ponieważ może ono wpłynąć na procedury zamówień publicznych i nadzór nad agencjami rządowymi. Ewentualne zmiany w przepisach dotyczących przetargów i kontroli wydatków publicznych mogą zostać wprowadzone w odpowiedzi na ujawnione nieprawidłowości.
